غلبه با شمشیر یا فطرت
گفتیم که خواندن تاریخ باید برای عبرت آموزی باشد و نباید منجر به این شود که بگوییم:" من آنم که رستم بود پهلوان" . به طوری که عموما در نزد ما ایرانیان چنین اعتقادی از دیر باز موجود بوده و حتا نهضتهایی را به وجود آورده که شعوبیه از آن جمله هستند و معروفترین حرف آنها این است که می گویند "هنر نزد ایرانیان است و بس"! وقتی در این خصوص به متون تاریخی مراجعه می کنیم با وجود برخورد با خونریزی های فراوان و قتل و غارتهای بسیار ، آنچه باعث می شود به تاثیر مستقیم شمیشر در پذیرش اسلام از سوی ملل فتح شده مشکوک شویم نحوه ی عمل همین ملتها در برابر نیروهای فاتح است . امروز می گویند اسلام با شمشیر گسترش پیدا کرده و با علم مخالف بوده به طوریکه کتابخانه ها را آتش می زده است!؟
اما در تاریخ چیز دیگری ثبت شده است توجه کنید:
تاریخ نویسان حتاغیر مسلمانها می گویند :علت گسترش اسلام حسن تدبیر خلفای راشدین در امور کشورداری و روبرو بودن آنها با ملتهایی بوده است که طی سالیان دراز تحت فشار انواع مظالم وستم از سوی حکام خود بودند از این رو وقتی با آزادی و تساهل مذهبی و امنیتی که اعراب برای آنها آوردند روبرو شدند با کمال علاقه پذیرفتند .زیرا اعراب بر خلاف آنچه امروز گفته می شود مسلمانان اقوام مغلوب را در انجام مناسک و مراسم مذهبی و سنتهای محلی و قومی آزادی کامل می دادند و حتا ازساخت کلیسا ممانعت نمی کردند و بالاتر از آن اینکه ، راهبان را به دلیل نماز خواندن اهل ایمان شمرده شده و از ایشان جزیه نیز دریافت نمی کردند وفقط مشرکین و کفاررا از بت پرستی منع می نمودند
علت العلل ماندگاری و گسترش اسلام بر سادگی و فطری بودن آن است همانچیزی که باعث مسلمان شدن اقوام ترک و مغول پس از فتح سرزمینهای اسلامی از سوی ایشان شد!. تمام سادگی و شان و مقام اسلام روی وحدانیت مطلقه قرار گرفته و همین سادگی باعث قوت و استحکام این دین شده است به طوری که توحید خالص دین اسلام مورد پذیرش فطرت همه ی انسانها قرار گرفته و می گیرد و این با بت پرستی و ایمان به امور متضادی که در ادیان دیگر گفته شده و می شودو عقل سلیم نمی تواند آن را بپذیرد تفاوت ماهوی و اساسی داشته و دارد.
هر یک از مسلمانان به سادگی می توانستند اصول عقاید خود را توضیح داده و شنونده نیز با رجوع به عقل خود می پذیرفت ؛ چیزی که مثلا درخصوص بیان موضوع تثلیث و تبدیل جنس و امثال آن ممکن نیست و به تسلط و وقوف داشتن کامل توضیح دهنده به کلام و فلسفه و تبحر در بیان کلامی آن نیازمند است و اینکاراز عهده ی هرکسی بر نمی آمد و دست آخر نیز با همه ی توضیحات داده شده مورد پذیرش شنونده قرار نمی گرفت و چون اساسا عقلانی نیست. و این دلیل عمده ی پذیرش دین اسلام از سوی ملل جهان بود به طوری که اکنون از ایران و عربستان و مصر و شام و فلسطین گرفته تا ترکیه و کشورهای واقع درآسیای صغیرمذهب شایع تمام کشورها اسلام است و قسمت مهم هندوستان و روسیه ، چین و تمام قسمتهای افریقا که در شمال خط استوا واقع شده اند میلیونها مسلمان موجود است علاوه بر آن در اسپانیا و فرانسه و انگلستان و ایتالیا و کشورهای اروپایی با وجود ممانعت و آزار و اذیت ، جمعیت مسلمانان رو به گسترش است.